Εφηβεία… και γονείς σε απόγνωση!

Δεν είναι και η πιο εύκολη περίοδος που έχουν να αντιμετωπίσουν οι γονείς. Όταν τα παιδιά μπαίνουν στην εφηβεία, ξάφνου η συμπεριφορά τους αλλάζει και οι γονείς δεν ξέρουν πώς να συμπεριφερθούν πια. Άλλωστε είναι και μια μεγάλη αλλαγή και για τους ίδιους. Εκεί που τα παιδιά τους τούς “άνηκαν” ξάφνου γίνονται ανυπάκουα και με δική τους άποψη πάνω στο καθετί. Σε στιγμές μπορούν να γίνουν επιθετικά και αντιδραστικά και να τους μιλήσουν με έναν άσχημο και απότομο τρόπο. 
Έτσι, πολλές φορές  νιώθοντας απόρριψη και απελπισία εξαιτίας της συμπεριφοράς των παιδιών τους, καταλήγουν στο γραφείο ενός ψυχολόγου για να ρωτήσουν πώς να χειριστούν όλες αυτές τις αλλαγές. Πώς δηλαδή να “κάνουν” τα παιδιά τους να (υπ)ακούν περισσότερο, να διαβάζουν περισσότερο, να επιστρέφουν στο σπίτι την ώρα που θα τους πουν, να μην κλειδώνονται στο δωμάτιο τους και να τους μιλούν όμορφα.
Δυστυχώς δεν υπάρχει μια απάντηση “μαγικό ραβδί” για να αλλάξει όλα αυτά που οι γονείς θεωρούν ότι ένα παιδί στην εφηβεία δε θα έπρεπε να κάνει. Είναι πολλοί οι παράγοντες που επηρεάζουν τη συμπεριφορά του και οι όποιες αλλαγές δε μπορούν παρά να γίνουν βήμα βήμα. Κάποιοι από αυτούς τους παράγοντες, φαίνεται να έχουν να κάνουν με το ίδιο το ταμπεραμέντο του παιδιού, με τις επιρροές που δέχεται από το οικογενειακό και κοινωνικό του περιβάλλον, ακόμα και με το επίπεδο επικοινωνίας και επαφής που έχουν οι γονείς μεταξύ τους. Σημαντικό ρόλο θα παίξει επίσης και η ήδη υπάρχουσα σχέση που έχουν καταφέρει να φτιάξουν οι γονείς με το παιδί τους, όλα αυτά τα προηγούμενα χρόνια της ζωής του.
Είναι πολύ σημαντικό σε αυτήν την περίοδο, οι γονείς να καταφέρνουν να μένουν μακριά από συνήθειες που σαν στόχο έχουν τον έλεγχο πάνω στις μη αποδεκτές για τους ίδιους συμπεριφορές των παιδιών τους.  Τέτοιου είδους “συνήθειες” είναι οι συνεχείς επικρίσεις, τα παράπονα, η γκρίνια, οι απειλές, η τιμωρία και η ανταμοιβή. Αυτές οι συμπεριφορές από μεριά των γονέων έχουν σαν αποτέλεσμα την απομάκρυνση του παιδιού από τους ίδιους και τη δυσαρέσκεια του. Έτσι οι γονείς αντί να φέρουν το παιδί “στα νερά τους” όπως ευελπιστούν μέσα από αυτούς τους τρόπους “διαπαιδαγώγησης” αντίθετα το διώχνουν μακριά τους. Το παιδί-έφηβος μην αντέχοντας τη συνεχή ένταση και τη γκρίνια γίνεται όλο και πιο απόμακρος και αδιάφορος προς τα οικογενειακά ζητήματα και καταλήγει ολοένα και πιο αντιδραστικός σε αυτά που του ζητούνται από τους γονείς να κάνει.
Σαν αποτέλεσμα, τις περισσότερες φορές η ίδια η σχέση των γονιών με το παιδί καταλήγει να φτάσει σε ρήξη. 
Επιπρόσθετα, οι παραπάνω τρόποι αντιμετώπισης των μη επιθυμητών συμπεριφορών του παιδιού από τους γονείς, μειώνουν την αυτοπεποίθηση και την αυτοεκτίμηση του εφήβου, δημιουργούν φόβο απόρριψης και αποτυχίας και τον δυσκολεύουν επιπλέον στην ανεύρεση μιας ενήλικης ταυτότητας. 
Για την ιδιαίτερη περίοδο της εφηβείας, είναι δέουσας σημασίας οι γονείς να προσπαθήσουν να χτίσουν μια σχέση εμπιστοσύνης με τα παιδιά τους. Δεν ωφελεί κανέναν η ένταση στο σπίτι. Ένα από τα μυστικά για την καλύτερη αντιμετώπιση αυτής της περιόδου είναι να φροντίσουν οι γονείς να νιώθουν οι ίδιοι ευτυχισμένοι και γεμάτοι στην προσωπική τους ζωή ώστε να μην ασχολούνται συνεχώς με τα κακώς κείμενα της συμπεριφοράς των παιδιών τους.  Να είναι οι ίδιοι ευχαριστημένοι με την καθημερινότητα τους ώστε να μη ζητούν από τα παιδιά τους να καλύψουν τα κενά που οι ίδιοι αισθάνονται. Κατά αυτόν τον τρόπο, οι έφηβοι από τη μεριά τους θα έχουν δυο γονείς οι οποίοι θα αποτελούν για τους ίδιους ένα δυνατό και θετικό πρότυπο καθώς βλέπουν ότι οι ίδιοι ξέρουν να φροντίζουν και να σέβονται τους εαυτούς τους, ενώ την ίδια στιγμή θα πάψουν να αισθάνονται ότι όλη η προσοχή είναι στραμμένη πάντα πάνω τους.
Μια σχέση εμπιστοσύνης είναι δύσκολο να χτιστεί και ευκολότερα καταρρέει. Ειδικά όταν η βάση αυτής της σχέσης εξαρχής δεν ήταν καλά θεμελιωμένη. Για αυτό και οι γονείς πρέπει να δείξουν υπομονή, σεβασμό και κατανόηση. Να αρχίσουν να καταλαβαίνουν και να αποδέχονται τις αδυναμίες αλλά και τα δυνατά σημεία των παιδιών τους. Να περάσουν το μήνυμα στα παιδιά τους ότι οτιδήποτε και να συμβεί αυτοί θα είναι εκεί - δίπλα τους. Είναι πολύ σημαντικό για τους γονείς να μάθουν και οι ίδιοι να ακούν ενεργητικά τα παιδιά τους και να αρχίσουν να τα βλέπουν για αυτό που είναι και όχι σαν κάτι που θα ήθελαν οι ίδιοι να είναι. Να τα στηρίξουν στις επιλογές τους και να τα συμβουλέψουν με έναν διακριτικό τρόπο χωρίς να απαίτηση να ακολουθήσουν τις συμβουλές τους. Τα παιδιά στην εφηβεία χρειάζονται να νιώθουν ελεύθερα να επιλέγουν χωρίς όμως αυτό να σημαίνει πώς δεν πρέπει να υπάρχουν κάποια όρια.
Κλείνοντας, θα ήθελα να προσθέσω ότι δυστυχώς ένα θέμα σαν και αυτό δεν εξαντλείται σε ένα άρθρο εφημερίδας μια και είναι αρκετές οι παράμετροι που πρέπει να ληφθούν υπόψη. Κάθε οικογένεια αποτελεί ένα διαφορετικό και μοναδικό “σύστημα” αξιών και πεποιθήσεων που χρήζει ειδικής αντιμετώπισης. Ευελπιστώ όμως ότι αυτό το άρθρο θα αποτελέσει έναυσμα για βαθύτερη σκέψη γύρω από τι βοηθάει τελικά μια σχέση να γίνει ουσιαστικότερη και τι όχι -ακόμα και αν αυτή η σχέση αναφέρεται σε έναν γονέα με το παιδί του- .



Χαριέττα Λιακάκη
Ψυχολόγος MSc - Ψυχοθεραπεύτρια

scroll back to top