Γυναικεία Κακοποίηση: Το τέλος της λεκτικής και σωματικής βίας.

Θα κλείσω το θέμα της γυναικείας κακοποίησης με το σημερινό άρθρο όπου θα αναλύσω περισσότερο το προφίλ των γυναικών που είναι σε μια κακοποιητική σχέση, τους λόγους για τους οποίους μένουν στη συγκεκριμένη σχέση και τέλος τρόπους που μπορούν να βοηθηθούν. Επιπλέον θα αναφερθώ σύντομα και στις ψυχολογικές επιπτώσεις στα παιδιά των οποίων η μητέρα κακοποιείται.
Γυναίκες από όλα τα κοινωνικά στρώματα μπορούν να υποστούν κακοποίηση. Απλά για τις γυναίκες που ανήκουν στα μεσαία και υψηλότερα κοινωνικά στρώματα είναι πιο δύσκολο να μιλήσουν ανοιχτά για αυτό που τους συμβαίνει. Φοβούνται το κοινωνικό στίγμα, φοβούνται ότι θα κατηγορηθούν από τρίτους σαν υπαίτιες της κακοποίησης που υφίστανται, σκέφτονται τις συνέπειες πάνω στην επαγγελματική σταδιοδρομία του άντρα τους και τον αντίκτυπο που ίσως θα έχει μια δημοσιοποίηση της ενδοοικογενειακής τους κατάστασης στο σχολικό περιβάλλον των παιδιών τους.  
Οι γυναίκες που συνήθως γίνονται θύματα κακοποίησης προέρχονται από δυσλειτουργικό οικογενειακό περιβάλλον όπου δεν πήραν την αγάπη και την υποστήριξη που χρειάζονταν για την ομαλή ψυχο-συναισθηματική τους εξέλιξη. Έχουν μια αδύναμη εικόνα εαυτού και τους λείπει το θάρρος και η αυτοπεποίθηση να αντιμετωπίσουν τη ζωή. Νιώθουν ότι μόνες τους δε θα μπορέσουν να επιβιώσουν και αναπτύσσουν μια σχέση εξάρτησης από τον σύντροφο τους. Συχνά μέσα από τη σχέση τους με τον θύτη στην ουσία αναπαράγουν τη σχέση τους με τον πατέρα τους ή με τη μητέρα τους (εάν η μητέρα ήταν κακοποιητική). Έχουν κατά μία έννοια βάλει (έστω σε μη συνειδητό επίπεδο) ένα στοίχημα με τον εαυτό τους ότι θα μπορέσουν να αλλάξουν τον σύντροφο τους με την αγάπη και με την υπομονή τους. Στη φαντασία τους όταν αυτός αλλάξει, η ευτυχία όλου του κόσμου θα είναι δικιά τους, γιατί τότε θα τις αγαπά και θα τις δέχεται όπως είναι, θα τους έχει εμπιστοσύνη και όλα θα είναι καλά. Κατά μία έννοια το να καταφέρουν να τον αλλάξουν θα μετρήσει σαν προσωπική τους νίκη: είναι εκείνες που με την αγάπη τους τον άλλαξαν και τον έκαναν να δει πόσο πολύ τις πληγώνει με την άδικη συμπεριφορά του. Πράγμα που όπως τόνισα και στο προηγούμενο άρθρο δε θα συμβεί αν ο ίδιος δε θελήσει να πάρει την ευθύνη να αλλάξει.
Επιπρόσθετα, οι γυναίκες αυτές συνήθως έχουν στοιχεία άγχους και κατάθλιψης στη δομή της προσωπικότητας τους και μια παραδοσιακή εικόνα για τους ρόλους μέσα στην οικογένεια. Ορισμένες από τις κακοποιημένες γυναίκες έχουν μεγαλώσει πολλές φορές ακόμα και από την ίδια τους τη μητέρα με ιδέες όπως, “η γυναίκα είναι αυτή που κρατάει το σπίτι”, “η γυναίκα πρέπει να καταλαβαίνει τον άντρα της”, “η γυναίκα φταίει αν δε μπορεί να φέρει τον άντρα στα νερά της”, “η γυναίκα πρέπει να κάνει που και που τα στραβά μάτια στις ατασθαλίες του άντρα της”, “άντρας είναι…θα πει και μια κουβέντα παραπάνω”, “η γυναίκα πρέπει να σιωπά και να κάνει υπομονή”. 
Οπότε πολλές φορές στα πρώτα στάδια της κακοποίησης, μια γυναίκα που ήδη προέρχεται από ένα μη στηρικτικό οικογενειακό περιβάλλον (όπου οι γυναίκες πρέπει να ανέχονται και να κάνουν υπομονή), αντιλαμβάνεται τις ελεγκτικές συμπεριφορές του συντρόφου της σαν κάτι το φυσιολογικό.  Σιγά σιγά, ο έλεγχος μέσω της βίας γίνεται ολοένα και μεγαλύτερος και σαν συνέπεια η γυναίκα καταλήγει να νιώθει εγκλωβισμένη, απομονωμένη, ντροπιασμένη και ένοχη για αυτό που της συμβαίνει. Είναι πεπεισμένη από τον θύτη και από τον ίδιο της τον εαυτό ότι κάπου της αξίζει αυτό που περνά.  Είναι μονίμως αγχωμένη και καταλήγει να νιώθει ανήμπορη. Τα καταθλιπτικά συναισθήματα δεν αργούν να έρθουν. 
Ας δούμε όμως σε ένα απλό διάγραμμα τα δυναμικά της βίαιης σχέσης και ίσως έτσι καταλάβουμε περισσότερο γιατί μια γυναίκα μένει σε μια σχέση με ένα κακοποιητικό σύντροφο.

Ο κύκλος της βίας:

Έκρηξη βίας -> μετάνοια-> μήνας του μέλιτος (όπου ο θύτης φροντίζει το θύμα και συμφιλιώνεται μαζί του) -> έκρηξη βίας -> μετάνοια -> μήνας του μέλιτος

Ο σύντροφος/σύζυγος μετά το βίαιο επεισόδιο εμφανίζεται μετανιωμένος στη σύντροφο του και της υπόσχεται ότι δε θα ξανασυμβεί. Τη διαβεβαιώνει ότι ήταν μια ατυχία της στιγμής, ότι πιέζεται αυτό τον καιρό, ότι έχασε την ψυχραιμία του. Στην πραγματικότητα δεν ήθελε να τη χτυπήσει.
Θέλοντας να την πείσει για την αθωότητα του, έμμεσα ή άμεσα μπορεί ακόμα και να την κατηγορήσει για το βίαιο επεισόδιο. Της λέει ότι αν προσπαθούσε και αυτή να συμπεριφέρεται λίγο διαφορετικά τότε αυτός θα ένιωθε περισσότερο την αγάπη της και δε θα θύμωνε τόσο. Τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά μεταξύ τους.
Για να “διορθώσει” αυτό που έγινε και για να ξεχαστεί το βίαιο επεισόδιο περνάνε λίγες ώρες, μέρες, εβδομάδες (ανάλογα τη σχέση και το στάδιο της σχέσης) όπου ο θύτης φέρεται πολύ όμορφα στη σύντροφό του – σχεδόν παραμυθένια. Εκεί η γυναίκα αυτή πείθεται ότι τα πράγματα έχουν αλλάξει ή ότι τουλάχιστον είναι ειλικρινής όταν της λέει πως μετάνιωσε. Άλλωστε, είναι πολύ γοητευτικός και γλυκός ο σύντροφος της όταν είναι στα καλά του. Αρχίζει και αναθεωρεί την απόφαση της να χωρίσουν, γιατί πλέον περνούν πολύ καλά μαζί. Όλα αυτά βέβαια μέχρι το επόμενο ξέσπασμα βίας.
Ο κύκλος της κακοποίησης επαναλαμβάνεται όλο και πιο γρήγορα με το πέρασμα του χρόνου. Αυτό συμβαίνει γιατί η βία είναι ενισχυτική. Ο θύτης θα ξαναφερθεί βίαια, και κάθε φορά η βία θα είναι μεγαλύτερη και συχνότερη.
Τα παιδιά είναι καλύτερο να μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον όπου υπάρχει ηρεμία έστω και αν αυτό σημαίνει ότι οι γονείς είναι χωρισμένοι. Δεν είναι καλό για τα παιδιά να ζουν σε ένα σπίτι όπου οι φωνές και οι καυγάδες είναι καθημερινό φαινόμενο. Απεναντίας είναι πολύ άσχημο γιατί τα παιδιά μεγαλώνοντας μαθαίνουν να αντιλαμβάνονται τους καυγάδες και τη βία σα να είναι κάτι φυσιολογικό και αν δεν κοιτάξουν βαθιά μέσα τους να δουν τι πραγματικά τους φταίει, κουβαλούν μια δυστυχία που δεν καταλαβαίνουν.
Όταν τα παιδιά βλέπουν τη μητέρα να υποφέρει, υποφέρουν και αυτά. Κακοποιούνται και τα ίδια γιατί ζουν στην ένταση των καυγάδων και των εξάρσεων βίας και δεν ηρεμούν. Δεν αισθάνονται συναισθηματικά ασφαλή και μεγαλώνουν με συναισθηματικά κενά που τα στοιχειώνουν για την υπόλοιπη ζωή τους. Μαθαίνουν και αυτά σαν τη μητέρα τους να είναι φοβισμένα στο να εκφράσουν ελεύθερα τον εαυτό τους, αγχώνονται στο να ευχαριστήσουν ώστε να μη τα μαλώσουν, νιώθουν συνεχές άγχος, ενοχή, θυμό, ντροπή και θλίψη. Η αυτοεκτίμηση τους είναι πληγωμένη, όπως ακριβώς και της μητέρας τους. 
Αν κάποιος γνωρίζει μια γυναίκα που κακοποιείται ας την ενθαρρύνει να ζητήσει βοήθεια και να πάψει να δέχεται την κακοποίηση σαν κάτι φυσιολογικό, σαν κάτι που απλά της συμβαίνει. Ας την προτρέψει να πάει σε έναν ειδικό ψυχικής υγείας και να απευθυνθεί στην αστυνομία ή σε αρμόδιους φορείς που στηρίζουν γυναίκες σε τέτοιες καταστάσεις. Σε περίπτωση γάμου το διαζύγιο είναι ίσως η καλύτερη λύση εάν ο σύζυγος δεν είναι διατεθειμένος να δουλέψει πάνω στο προβλημά του. Με αυτόν τον τρόπο τα παιδιά προστατεύονται από ένα νοσηρό περιβάλλον όπου κακοποιούνται και τα ίδια.
Ας ξεκινήσει η ίδια η γυναίκα αυτή να φτιάχνει ένα στηρικτικό περιβάλλον αποτελούμενο από ανθρώπους που μπορεί να εμπιστευτεί (ας είναι έστω και ένας αυτός ο άνθρωπος) και ας σπάσει τη σιωπή της. Ας καταγράψει το βίαιο περιστατικό στο αστυνομικό τμήμα ώστε να μπορέσει αργότερα να χρησιμοποιήσει την καταγραφή δικαστικά. Ας επισκεφτεί έναν ψυχολόγο, ας έρθει σε επαφή με αρμόδιους φορείς όπως το Δίκτυο Γυναικών Ευρώπης ή τη Γενική Γραμματεία Ισότητας για να την κατευθύνουν στα σωστά βήματα. Τα συγκεκριμένα κέντρα σε συνεργασία με τον δήμο Αθηναίων έχουν και ξενώνες υποδοχής όπου ψυχολόγοι και άλλοι ειδικοί ψυχικής υγείας καθώς και νομικοί σύμβουλοι θα κάνουν το καλύτερο που μπορούν για αυτές τις γυναίκες. Υπάρχουν πολλοί φορείς τις πληροφορίες των οποίων μπορεί να βρει στο διαδίκτυο και να έρθει σε επαφή μαζί τους.
Η επιλογή υπάρχει.

Τηλέφωνα επικοινωνίας:
Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Στήριξης (του Υπουργείου Υγείας) 197 και 210 197 (24ωρη γραμμή βοήθειας με αστική χρέωση)
Γενική Γραμμή Ισότητας: 210 33 17 305 - 6
Δίκτυο Γυναικών Ευρώπης: 210 97 00 814, 210 64 11 449 και Γραμμή SOS 800 11 88881 χωρίς χρέωση (τα τηλέφωνα εξυπηρετούνται σε εθελοντική βάση και ίσως χρειαστεί να επιμείνετε).

scroll back to top